Akar durian dan tanah bertakung: jauhkan pokok daripada air bertakung

Pokok durian yang akarnya tidak sihat menunjukkan tanda secara perlahan: kanopi makin jarang, daun kuning atau layu, dahan mati dari hujung, bunga kurang dan, dalam kes teruk, kanser pada batang sehingga pokok mati. Selalunya masalah bermula di dalam tanah — di kawasan rendah tempat air bertakung selepas hujan.

Durian tumbuh di pelbagai jenis tanah yang bersaliran baik dengan pH sekitar 5 hingga 7.5, dan paling elok dengan saliran yang baik serta lapisan bahan organik yang tebal di atas tanah di bawah kanopi.^[4]

Ancaman penyakit terbesar bagi durian di seluruh dunia ialah Phytophthora palmivora, yang boleh menyerang semua peringkat tanaman — anak benih, daun, batang dan dahan (kanser tompok atau patch canker) serta buah. Ia merebak melalui air, sebab itulah saliran sangat penting.^[1]

• Air bertakung selepas hujan lebat. Kajian kebun durian di Semenanjung Malaysia melaporkan kawasan yang bertakung air berisiko selepas hujan lebat, kerana spora Phytophthora mudah dibawa air ke seluruh kebun. Kebun yang teruk bertakung lebih cenderung terbantut dan dijangkiti penyakit.^[2]
• Kawasan rendah di tanah bercerun. Kajian yang sama mendapati kebun di lereng bukit juga teruk bertakung di bahagian rendah tempat air berkumpul.^[2]
• Kebun yang padat dan lembap. Tanaman terlalu rapat sehingga kanopi bertaut, saliran yang lemah dan kebersihan kebun yang kurang menaikkan kelembapan dan memburukkan penyakit.^[1]
• Kering-basah yang melampau. Kemarau melemahkan pokok dan boleh menjadikannya lebih mudah dijangkiti; penyelidik di Queensland melihat siraman yang mengelakkan perubahan kelembapan tanah yang besar sebagai sebahagian daripada pengurusan kemerosotan durian. Satu lagi patogen akar, Pythium vexans, menjadi lebih teruk bila tanah terlalu basah.^[3]
• Akar tercedera. Pemangkasan akar jarang dibuat pada durian kerana risiko jangkitan Phytophthora melalui luka.^[4]
• Tanah berasid. Dalam tinjauan di Malaysia, kanser batang sedikit lebih kerap di tanah berasid (pH bawah 5.0). Kaitannya lemah, jadi anggap pH rendah sebagai salah satu faktor, bukan punca utama.^[2]

• Betulkan saliran dahulu. Ronda kebun selepas hujan lebat dan tandakan tempat air bertakung. Buka atau dalamkan parit supaya air cepat keluar dari zon akar. Tanah tepu air menggalakkan Phytophthora merebak, dan reput akar boleh bermula selepas beberapa jam sahaja tanah tepu bagi tanaman yang mudah diserang.^{[2, 5]}
• Tanam atas batas atau busut jika saliran lemah. Di tanah yang lambat kering, atau yang pernah ada Phytophthora, menanam di atas busut yang ditinggikan menjauhkan pangkal pokok daripada air bertakung.^[5]
• Biarkan angin masuk ke kanopi. Kawalan secara amalan yang disyorkan sejak berdekad lalu termasuk saliran yang baik, jarak tanaman yang lebih luas, mencantas dahan bawah dan membersihkan rumpai di bawah kanopi untuk mengurangkan kelembapan.^[1]
• Sungkup — tetapi jauhkan dari batang. Lapisan sungkupan organik di bawah kanopi sesuai untuk akar durian. Sungkupan tidak patut menyentuh batang.^[4]
• Kekalkan kelembapan tanah. Siram semasa kemarau panjang supaya pokok tidak lemah, dan jangan siram berlebihan.^[3]
• Elakkan mencederakan akar dan pangkal batang. Berhati-hati dengan jentera, alat merumput dan kerja menggali berhampiran pokok.^[4]
• Pilih bahan tanaman dengan teliti. Setiap klon durian berbeza tahap kerentanannya terhadap penyakit, jadi tanya nurseri tentang prestasi klon itu di kawasan basah.^[4]

Jika sudah nampak kanser pada batang, getah meleleh atau pokok merosot dengan tiba-tiba, dapatkan diagnosis. Rawatan Phytophthora memerlukan produk berdaftar dan program yang betul — ini bukan masalah yang boleh diselesaikan dengan baja.

NEXGROW bukan rawatan untuk Phytophthora atau mana-mana penyakit, dan tidak boleh menggantikan saliran yang baik. Peranannya ialah pada tanah di sekeliling pokok yang sihat dan bersaliran baik: buku panduan menyatakan ia membantu durian membentuk sistem akar yang kuat untuk menyerap air dan nutrien, dan mengingatkan bahawa akar durian sensitif terhadap pemadatan tanah.

Kadar di bawah diambil terus daripada buku panduan.

Buat ujian tanah sebelum membuka kebun baharu, bila pokok di satu bahagian kebun merosot sedangkan yang lain subur, atau sebelum menabur kapur. Ujian menunjukkan sama ada tanah terlalu berasid — yang dalam tinjauan di Malaysia dikaitkan dengan lebih banyak kanser batang — dan membolehkan anda membetulkannya dengan jumlah kapur yang tepat, bukan agak-agak.^[2]

Ambil sampel kawasan pokok sihat dan pokok merosot secara berasingan supaya boleh dibandingkan.